ಈ ಲೇಖನವು ಆಗಸ್ಟ್ 24, 2013 ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾದ ಮೂಲದ ಅನುವಾದಿತ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ.
ಉಚ್ಚಂಗಿದುರ್ಗ ಸುಮಾರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು, ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹರಪನಹಳ್ಳಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ದಾವಣಗೆರೆಯ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 22 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವುದು ಉಚ್ಚಂಗಿದುರ್ಗ. ವಿಕಿಮ್ಯಾಪಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಎರೆಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸುತ್ತು ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕಂಡೆನು, ಅವೆರಡು ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರು ದೂರ ಇದ್ದವು. ಇದು ಒಂದು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಒಂದೇ ಕೋಟೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸಿದೆ. ಉಚಂಗಿದುರ್ಗವು ಉಚಂಗಮ್ಮ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಆಸಕ್ತಿ ಕೋಟೆಯ ಇತಿಹಾಸ.. ಈ ದೇವಸ್ತನವು ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ದೇವತೆಯನ್ನು ಉತ್ತಂಗಿ ದುರ್ಗಾ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಉಚುಂಗಿ ಬೆಟ್ಟ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮಾರ್ಚ್ 6, 2013
ದೊಡ್ಡ ಬಾತಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ರೇವನಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಮುಂಜಾನೆ ಉಪಹಾರ ಮಾಡಿ ನಾವು ನಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿದೆವು. ದಾವಣಗೆರೆಯಲ್ಲಿ, ನಾನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮೂಲಕ ಹೋಗಿ ನಾವು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದೆ; ಬದಲಾಗಿ ನಾವು ಹೊಸ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಹೋಗಿ ನಂತರ ಉಚ್ಚಂಗಿದುರ್ಗದ ಕಡೆಗೆ ಎಡಕ್ಕೆ ತಿರುಗಬಹುದಿತ್ತು. ದಾವಣಗೆರೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣ ಸುಗಮವಾಗಿತ್ತು. ಉಚ್ಚಂಡಿದುರ್ಗ ಇನ್ನು ಹತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಇರುವಾಗ ಬೆಟ್ಟ ಕಂಡಿತು. ದಾವಣಗೆರೆಯಿಂದ ಹೋಗುವಾಗ ನಾವು ಬೆಟ್ಟದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ ಆದರೆ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ ಪೂರ್ವ ಮುಖದಲ್ಲಿದೆ.
ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ರಸ್ತೆ ಸುಮಾರು 800 ಮೀ ಉದ್ದವಿದೆ. ರಸ್ತೆಯು ಬೆಟ್ಟದ ಪೂರ್ವ ಮುಖದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲನ ತನಕ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ವಾಹನಗಳನ್ನ ಇಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲಿಸು, ಇಲ್ಲಿಂದ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು.
ನಾವು ಬೆಟ್ಟದ ನಡುವಿನಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ. ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದು ಒಳಗಿನ ಕೋಟೆ. ಈ ಕೋಟೆಗೆ ಹಲವಾರು ಸುತ್ತುಗಳಿವೆಯಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.
ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಉತ್ತಮ ನೋಟವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಾವು ಇತರ ಶಿಖರವನ್ನು ಏರುತ್ತೇವೆ. ಈ ಬೇಟಕ್ಕೆ ಎರೆಡು ಶಿಖರಗಳಿವೆ, ಎದುರಿಗೆ ಕಾಣುವುದು ಒಂದು ಶಿಖರ, ಮತ್ತೊಂದು ನಮ್ಮ ಹಿಂದೆ ಇದೆ. ಹಿಂದಿರುವ ಶಿಖರವು ಚಿಕ್ಕದು, ಅದನ್ನು ಏರಿದಿವು. ಕೆಳಗಿನ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನೀವು ಮೂರು ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.
ಇದು ಬೆಟ್ಟದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮುಖ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲಿರುವ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು.
ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕಡೆಯ ನೋಟ; ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಕೋಟೆ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಆ ಕೋಟೆ ಉಚಂಗಿದುರ್ಗದ ಒಂದು ಭಾಗವೇ ಎಂದು ನನಗೆ ಅನುಮಾನ ಬಂತು. ಕೆಳಗಿನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಗೋರಿಗಳು, ಗ್ರಾನೈಟ್ ಚಪ್ಪಡಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸರಳ ಗೋರಿಗಳು ಇದ್ದವು ಆದರೆ ಅದು ಪ್ರಾಚೀನವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಕೆಳಗಿಳಿಯುವ ಸಾಹಸ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.
ಇದು ಇನ್ನೊಂದು ಶಿಖರ, ಆ ಗೋಪುರದವರೆಗೆ ಗೋಡೆಯು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಗೋಪುರದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಉಚಂಗಿದುರ್ಗ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಬೆಟ್ಟವು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನೋಟವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬಹುಶಃ ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.
ಎರಡನೆಯ ಶಿಖರವು ಮೊದಲ ಶಿಖರದ ಸ್ಪಷ್ಟ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ವಾಚ್ ಟವರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ.
ಅದು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಉಚಂಗಮ್ಮ ದೇವಸ್ಥಾನ. ದುಃಖಕರವೆಂದರೆ ರಚನೆಯು ಆಧುನಿಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಲವು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಳಗಿನ ಕೋಟೆಯ ಗೋಪುರವಿದೆ.
ಅವಲೋಕನವನ್ನು ನೋಡಿದ ನಾವು ಶಿಖರವನ್ನು ಇಳಿದು ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಕಡೆ ಬಂದು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕಡೆ ಹೊರಟೆವು. ಪ್ರಾಚೀನ ಮೆಟ್ಟಿಲು ನಮ್ಮ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಟೆಯ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಗಾವಹಿಸಿ ಕಾಪಾಡಲಾಗಿದೆ, ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ ಜನರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಇಲ್ಲಿಯ ಬುರುಜುಗಳು ಚೌಕಾಕಾರವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಬುರುಜುಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ನಾವು ಈ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲ ಮೂಲಕ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಗಮನಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ, ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಬಾಳೆಯ ಹಣ್ಣನ್ನು ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಿನ ಎರಡು ಕಡೆಗೆ ಹಚ್ಚಿ ತಿಕ್ಕಿರುವದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಕಲೆಗಳಾಗಿರುವದು. ಇದು ಇಲ್ಲಿಯ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ.
ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿರುವದು ಮುಂದಿನ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು. ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಶುಷ್ಕ ಮತ್ತು ಬಂಜರಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಇದು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಬರಗಾಲದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ.
ಬೃಹದಾಕಾರದ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್. ಅಲ್ಲಿಯ ಜನರಿಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಜಲ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಮೊದಲೂ ಕೂಡ ಕೋಟೆಯ ಜನರಿಗೆ ಇದೆ ನೀರಿನ ಮೂಲವಾಗಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ವರ್ಷವಿಡೀ ನೀರಿಗೇನು ಕೊರತೆ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೆನಿಸುತ್ತದೆ.
ನಾವು ವಿರಳವಾದ ಒಂದು ದೃಶ್ಯ ಕಂಡೆವು; ಕತ್ತೆಗಳ ಗುಂಪು, ದುಃಖದ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಮೇಯಲು ಏನು ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ. ಬಹುಶ ಇವು ಅಗಸರ ಕತ್ತೆಗಳಿರಬೇಕು. ನಾವು ಕೋಟೆಯ ತುದಿ ತಲುಪಿದೆವು. ಎಡಗಡೆ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕೋಟೆಯಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಬುರುಜುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡ ಚೌಕಾಕಾರದ ಬುರುಜುಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯದು. ನನಗನಿಸಿದಂತೆ ಇದು ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ್ದಾಗಿರಬಹುದು.
ಈ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ದಾಟಿ ಒಳನಡೆದರೆ, ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದು ಕೆಲವು ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಸೇರ್ಪಡೆಯಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ, ದೇವಾಲಯದ ಒಂದು ಭಾಗವು ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಹಾದಿಯು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ, ಆ ತೆಳ್ಳಗೆ ಕಾಣುವ ಲೋಹೀಯ ಕಮಾನು ಅಡಿಯಲ್ಲಿ.
ಎರಡು ಕೋಟೆಗಳ ಮಧ್ಯ ಈ ವಿಗ್ರಹವಿತ್ತು. ಕೋಟೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ನನಗೆ ಹೇಳುವವರೆಗೂ ಅದು ಆಂಜನೇಯನ ಮೂರ್ತಿ ಎಂದು ನನಗೆ ಊಹಿಸಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆಂಜನೇಯನು ತನ್ನ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಸಂಜೀವಿನಿ ಪರ್ವತವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಾತ್ರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳವು ಜನಗಳಿಂದ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಿರುತ್ತದೆ.
ನಾವು ಒಳಗಿನ ಕೋಟೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಹೋಗುವಾಗ, ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನೋಡಿದೆವು, ಸಣ್ಣ ಮನೆಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ತುಂಬಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಾಲವಾಡಿ ಕೂಡ ಇದೆ! ನಾವು ಬಾಲವಾಡಿಯ ಹಿಂದೆ ನಡೆದು ಹೋದೆವು, ಮಕ್ಕಳು ಟೀಚರ್ ಹಾಡಿದಂತೆ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೋಟೆಯ ಒಳಭಾಗವು ಕೇವಲ ತೆರೆದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ, ನಡುವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಿವಲಿಂಗು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಚೆಂಡುಗಳ ಗುಂಪಿನೊಂದಿದೆ. ಕಲ್ಲಿನ ಚಂಡುಗಳು ಸುಮಾರು ೧೫ ಕೆಜಿ ತೂಕವಿದ್ದವು.
ಅದು ದೇವಾಲಯ; ತುಂಬಾ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ನೋಡಲು ತುಂಬಾ ನಿರಾಶಾದಾಯಕವಾಗಿದೆ :-( ಜನರು ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಸರಳತೆಯಿಂದ ನೋಡಲು ಕಲಿಯಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ .. ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರಂತೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದೊಳಗೆ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಜಾತ್ರೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನೆಲವು ಎಣ್ಣೆಯುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ನೋಡಿದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತೆಗೆ ಅಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕೊಡುವದಿಲ್ಲವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹೇಗಾದರಾಗಲಿ , ನಾವು ದೇವಿಯ ಉತ್ತಮ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು, ತಂಪಾದ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನೋಟವನ್ನು ಆನಂದಿಸಿದೆವು.
ಅಷ್ಟೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ನಾವು ಹೊರಡುವ ಸಮಯವಾಗಿತ್ತು, ಅಲ್ಲದೆ ನಾವಿನ್ನು ಮುಂದೆ ಮೂರು ಕೋಟೆಗಳನ್ನು - ಕರಡಿದುರ್ಗ, ಉಚ್ಚನ್ಯಾಗಿಪುರ ಮತ್ತು ಕಣಕುಪ್ಪೆ - ನೋಡುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದೆವು. ನಾವು ಕರಡಿದುರ್ಗದ ಕಡೆಗೆ ನಮ್ಮ ಕ್ಯಾಬನ್ನು ನಡೆಸಲು ಹೇಳಿದೆವು.
 |
| ಉಚಂಗಿಪುರದಿಂದ ಕಾಣುವ ಉಚಂಗಿದುರ್ಗ ಬೆಟ್ಟದ ದೃಶ್ಯ |
.........
